ĆPUNKA

Spektakl na motywach książki Barbary Rosiek

Adaptacja i reżyseria: Marek Tercz

„Ćpunka” to przejmująca opowieść o młodym człowieku, który niemal niezauważalnie przekracza granicę między ciekawością, potrzebą akceptacji i poszukiwaniem bliskości a uzależnieniem.

Spektakl powstał na motywach książki Barbary Rosiek „Ćpunka” – współczesnej, mocnej opowieści o narkotykowej degradacji. Bohaterka, pozornie „dobre dziecko z dobrego domu”, przez splot przypadkowych zdarzeń trafia w świat używek, z którego coraz trudniej się wydostać.

Jednak „Ćpunka” nie jest wyłącznie spektaklem o narkotykach.

To przede wszystkim opowieść o samotności. O samotności w domu, w szkole, wśród rówieśników i – paradoksalnie – w tłumie ludzi. O braku rozmowy, zainteresowania i prawdziwej bliskości. O młodym człowieku, który potrzebuje być zauważony, wysłuchany i zaakceptowany, a zamiast tego spotyka się z obojętnością, presją, przemocą lub niezrozumieniem.

W świecie spektaklu narkotyk może stać się nie tylko używką, ale również pozorną ucieczką od rzeczywistości. Sposobem na zagłuszenie lęku, pustki, samotności i poczucia odrzucenia. Problem zaczyna się wtedy, gdy ta „ucieczka” zamienia się w pułapkę.

Klatka, z której trudno się wydostać

Bohaterka żyje w świecie, który przypomina klatkę. Z jednej strony presja rówieśnicza, potrzeba akceptacji i konsumpcyjny model życia, z drugiej – problemy rodzinne, przemoc, brak empatii i coraz łatwiejszy dostęp do substancji psychoaktywnych.

To właśnie w takiej rzeczywistości szczególnie łatwo wykorzystać młodość, niewinność i potrzebę przynależności.

Spektakl pokazuje mechanizm, który może rozpocząć się niewinnie, a prowadzić do coraz poważniejszych konsekwencji. Nie moralizuje jednak i nie sprowadza problemu do prostego podziału na „winnych” i „niewinnych”. Zmusza do zadania trudniejszych pytań:

Czy naprawdę znamy swoje dzieci?
Czy wiemy, z czym mierzą się wśród rówieśników?
Czy potrafimy zauważyć ich samotność?
Czy rozmawiamy z nimi, zanim problem stanie się tragedią?

Fabularyzowany dokument

Spektakl utrzymany jest w konwencji fabularyzowanego dokumentu, co pozwala zachować bezpośredniość i autentyzm książkowych zwierzeń bohaterki, a jednocześnie przenieść je na język teatru.

„Ćpunka” ma przede wszystkim poruszyć i zatrzymać widza. Ma wywołać emocje, ale również skłonić do refleksji nad tym, jak łatwo przeoczyć sygnały ostrzegawcze i jak wielką rolę w życiu młodego człowieka odgrywają relacje z rodziną, rówieśnikami i dorosłymi.

To spektakl będący ostrzeżeniem nie tylko dla młodzieży, ale także – a może przede wszystkim – dla rodziców, nauczycieli i pedagogów.

Ważna część programu profilaktycznego

Spektakl może być realizowany w ramach programów profilaktyki uzależnień, a jego forma sprawia, że dobrze sprawdza się jako punkt wyjścia do rozmowy z młodzieżą.

Finałowa część przedstawienia oraz rozmowa z młodzieżą po spektaklu pozwalają uporządkować emocje i wiedzę dotyczącą współczesnych zagrożeń związanych z używkami i substancjami psychoaktywnymi.

Wśród poruszanych tematów znajdują się m.in.:

• skąd pojawiły się i jak zmieniały się tzw. dopalacze,
• czym różnią się poszczególne substancje psychoaktywne,
• dlaczego ich działanie może być szczególnie niebezpieczne,
• jakie konsekwencje dla organizmu i psychiki może powodować ich używanie,
• jak działa mechanizm uzależnienia,
• jak rozpoznawać sygnały ostrzegawcze,
• gdzie szukać pomocy i jak reagować, gdy problem dotyczy nas samych lub kogoś bliskiego.

„Ćpunka” nie daje łatwych odpowiedzi. Daje za to coś ważniejszego – powód, by zacząć rozmawiać.

„Tak naprawdę to książka i spektakl o samotności. Przerażającej samotności w tłumie, w domu, w szkole, wszędzie…”

Marek Tercz – reżyser